Digital Explorers

Digital Explorers – Across Borders is een project om een digitale Artist in Residence te ontwikkelen. Het doel is om via digitale technologieën het creëren van nieuw werk én kennisdeling te stimuleren op plekken waar fysieke ontmoeting wordt belemmerd door oorlog, repressie of andere beperkingen. In samenwerking met Oekraïense instellingen en mediakunstenaar Constant Dullaart werken Nederlandse en Oekraïense makers samen aan een duurzaam digitaal residency model via het common.garden platform. De beoogde vorm is een gedeelde virtuele studio voor uitwisseling en co-creatie met mogelijkheden voor privacy, presentatie en bezoek op uitnodiging. Met Make Eindhoven onderzoeken we hoe digitale werkmethodes kunnen leiden tot fysieke presentaties in beide landen en tot uitwisselingen van artistieke, culturele en innovatieve methoden.

Onze ambitie is om de Artist in Residence (AiR) van de toekomst te realiseren waarin de kern van een AiR zoals experiment, reflectie en onderzoek behouden blijft, maar via digitale methodes tot stand komt. Deze ambitie vloeit voort uit onze overtuiging dat we in een veranderende wereld ons moeten voorbereiden op nieuwe of andere manieren van werken. Digitale structuren en culturen gaan een grotere rol spelen, maar wel op eigen voorwaarden door te streven naar digitale soevereiniteit. We werken hierbij nauw samen met Oekraïense en Nederlandse kunstenaars, professionals en organisaties. De aanleiding is een ontmoeting met Oekraïense AiR organisaties waarbij we kennis maakten met de enorme veerkracht en hoe we kunnen leren van de innovatieve, experimentele werkhouding en het omarmen van digitale mogelijkheden.
Samen hebben we als doel om via digitale technologieën het creëren van nieuw werk én kennisdeling te stimuleren op plekken waar fysieke ontmoeting wordt belemmerd door oorlog, repressie of andere beperkingen. Met als wens om een model te ontwikkelen dat in de toekomst breder ingezet kan worden voor makers die door politieke, geografische of persoonlijke omstandigheden beperkt zijn in hun bewegingsvrijheid.

Het project gaat in september 2026 van start met een Open Call.
In drie fases wordt in 2027 onderzocht hoe een digitale residencyruimte kan worden gebouwd, ingericht en gebruikt. Iedere fase bestaat uit een digitale residency, werksessies en expertmeetings die worden afgesloten met een presentatie. Aan het eind van de drie fasen zal zowel in Oekraïne als in Nederland een fysieke presentatie volgen in het voorjaar van 2028.

De centrale onderzoeksvraag van dit project is hoe een digitale AiR kan worden ingericht en kan functioneren in de geest van een traditionele residency waarin gastvrijheid centraal staat, maar ook ruimte is voor het verwachte en het onverwachte zoals verveling, mislukking, ontmoetingen en afzondering. Hieruit volgen secundaire vragen zoals hoe gaan we om met de openheid en beslotenheid van het internet – voor een veilige en werkbare digitale ruimte – , hoe gaan we om met auteursrecht en eigenaarschap bij samenwerking en een open source werkwijze, hoe leggen we de opgedane kennis vast en verspreiden we deze op verantwoorde wijze?

In dit project werken we samen met Make Eindhoven, Constant Dullaart en zijn team van common.garden als Nederlandse partners. De partner in Oekraïne is Zapravka (onderdeel van het Ukrainian Institute). Het project wordt ondersteund door DutchCulture en TransArtists als netwerk- en kennispartner.

De digitale wereld biedt veel mogelijkheden, maar brengt ook uitdagingen en zelfs gevaren met zich mee, zoals nepnieuws, identiteitsdiefstal, manipulatie en beïnvloeding van het publiek. Het is niet langer de vraag of we willen dat ons leven deel uitmaakt van de digitale wereld; het gaat erom hoe en daarvoor hebben we kunstenaars, ontwerpers, schrijvers, denkers – met andere woorden digital explorers – nodig om een verschil te maken.

We zijn in 2024 gestart met een pilot. Van september tot en met november waren Gabey Tjon a Tham en Studio KASBOEK te gast met digitale residencyprojecten in de online omgeving van common.garden. De werkperiodes duurden twee maanden; Gabey Tjon a Tham van september tot en met oktober, en van studio KASBOEK van oktober tot en met november. In de werkperiodes is onderzocht hoe de digitale methodes invloed hebben op hun werk en welke betekenis het heeft om online te werken, te ontmoeten en te exposeren.