Met het leven meedeinen en andere verhalen over het Zunderts Corso; in gesprek met Martin en Inge Riebeek

Martin en Inge Riebeek verbleven als Artist-in-Residence in de Kosterswoning te Zundert gedurende de maand september 2025. Normaliter reizen zij de hele wereld over om de mensen die ze daar ontmoeten te vragen wat de essentie is van hun leven. Deze verhalen nemen ze op in videoportretten van een single shot, en zijn onderdeel van hun langlopende project : The Essential. Hun werkperiode in Zundert viel samen met het bloemencorso, dat als onderdeel van de Corsocultuur sinds 2021 is bijgeschreven op de Representatieve lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de mensheid van UNESCO.

(M) Zundert heeft – net als de rest van Nederland – niet echt een vertelcultuur, maar de mensen praten natuurlijk wel want er leven veel verhalen. Als je het vergelijkt met Zuid Europa, landen zoals Italië of Spanje en dat geld ook voor Latijns Amerika, daar vertellen de mensen heel vanzelfsprekend hun verhaal. Ook in Zundert zijn er rijke en ontroerende verhalen, maar mensen vinden het soms moeilijk om dat voor de camera te vertellen. Zo was er een zakenman daar die dat heel goed kon, maar toen hij dat voor de camera moest doen klapte hij dicht. We schatten mensen in, daar hebben we veel ervaring mee, maar toch kan je af en toe de plank misslaan en dan ben je wel al die uren die je daaraan hebt besteed kwijt.

(M) We zijn begonnen met de tenten te bezoeken waar de buurtschappen de praalwagens bouwen voor het bloemencorso. Dat was in augustus, daarna zijn we in september weer teruggegaan. We spraken toen met Freek, hij is een van de ontwerpers, die heel open vertelde over zijn doodgeboren zoontje. Dat gebeurde twee jaar geleden tijdens de opbouw van het Corso. Zijn vrouw was toen negen maanden en drie dagen in verwachting, en iedereen zat in spanning voor het goede nieuws. Bij de uitvaart stond het hele buurtschap – dat is een gemeenschap die samen een praalwagen ontwerpt, bouwt en meerijdt met het Corso – langs de weg. Dat was het moment dat Freek echt die betrokkenheid voelde.

(M) Het eerste gesprek hadden we met Johan, heel omfloerst wordt het duidelijk dat hij, homo is, maar dat wordt niet hardop gezegd.
(I) Je moet alles tussen de regels door lezen. Voor hem was zijn geaardheid nooit een item, maar dan vraag je door en verteld hij dat hij tijde van de jaren 80 van de vorige eeuw – toen de Aids epidemie gaande was die vooral de homoscene trof – hem deed besluiten om in Zundert te blijven en niet naar de grote steden te gaan.
(M) Hij deint met het leven mee.

(I) Wat wij op alle locaties filmen is bedoeld om te gebruiken voor de Essential, alleen is niet alles even goed, vaak is het maar de helft dat daarin terecht komt.
(M) We besloten nu, omdat het een kleine gemeenschap is, om alles te laten zien in de tentoonstelling in de Van Gogh Galerie, die volgt op het einde van de residency. Maar we selecteren hieruit wel voor de Essential. Zo zijn er zeven portretten van de mensen die we hier hebben gefilmd die goed passen in dit project.
(I) Wat voor ons echt anders is, is dat dit de kleinste gemeenschap is waar we ooit hebben gefilmd, meestal zijn het grote steden. Hier zijn de mensen heel autochtoon en trots. We hadden niet gedacht dat het zo makkelijk was om met de mensen van het bloemencorso samen te werken.(M) Leven in zo’n gemeenschap heeft voor- en nadelen. Een voordeel is de samenhang, en er voor elkaar zijn. Het nadeel is als je er geen deel van uitmaakt, dan val je overal buiten.
(I) Voor ons was het een mooie ervaring. De rust is heel bijzonder in dit mooie Brabantse land met veel boomkwekerijen.
(M) En daardoor krijg je ook meer ruimte in je hoofd, ik las daar bijvoorbeeld de krant niet meer.

Martin en Inge laten enkele van de videoportretten zien. Zoals die van Hilde, zij houdt van sprookjes en dat wist haar vriend ook. Als ze de prins op het witte paard tegen zou komen, dan zou ze hem verlaten. Ze bouwden samen een huis, of eigenlijk Peter die bouwvakker is. Peter is getrouwd, maar er sprong een vonk over en toen ze samen bij het bloemencorso meewerkten was haar vriend er niet bij, geen belangstelling. Ook de vrouw van Peter was er niet, want die heeft een bloemenallergie. Na die eerste kus ging Peter scheiden en vroeg Hilde ten huwelijk op een wit paard met een roos. Inmiddels zijn ze 15 jaar gelukkig samen.

(I)Een gevoelige, maar ook grappige vertelling over keuzes en toeval.
(M) Het laat zien hoe kleine details grote gevolgen hebben, daarom houd ik van de anonimiteit van een stad en zou ik zelf denk ik liever niet in zo’n kleine gemeenschap.
(I) Ik vraag me dan wel af: komt dit dan niet juist door hun verbondenheid met de gemeenschap?

Een ander videoportret vertelt het verhaal van Joël, hij  vond op zijn 15e al de liefde bij Claudia. Ze trouwden, kregen twee kinderen en werkten samen bij het Corso. Claudia werd ongeneeslijk ziek, dat was in het jaar dat hun buurtschap won en dat was gelijk ook de laatste keer. Claudia stimuleerde Joël om verder te leven, en hij ontmoette Wendy die omroepster was bij het Corso. De vonk sloeg over, en Wendy wilde hem de tijd geven, maar hij dacht aan zijn belofte aan Claudia door niet te lang te wachten met gelukkig te worden. Alleen de gemeenschap vond het lastig, het ging te snel voor hen; terwijl de kinderen Wendy wel accepteerden.

(M) Dat is dus dat nadeel, die gemeenschap. De controle is mij te benauwend, daarom ben ik in de stad gaan wonen.
(I) Zo hoorden we dat de ouders van Claudia’s er geen probleem mee hebben, maar het zijn juist de mensen die iets verder weg staan die snel oordelen.
(M) Ik vind mensen vaak innemend, maar soms hoor je verhalen waarbij ik denk: wat een kracht. Daarom doen we dit project.
(I) Het Corso is iets heel positiefs; jongeren leren hier samenwerken en verschillende kwaliteiten komen samen. Er is altijd veel te doen en het is ook leuk, er ontstaat een netwerk, zelfs je hele levenspad ontstaat door de gemeenschap. Maar als je niet mee wil doen, dan mis je ook de aansluiting. Dat gegeven hebben we wel in beeld kunnen brengen, al is ook heel veel niet gezegd omdat de videoportretten in het dorp publiek zijn getoond.

(I) Allereerst omdat we zijn uitgenodigd. Vorig jaar zijn we bij het Corso gaan kijken, wat heel leuk was, en dat wilden we van nabij meemaken. Het was wel een keuze van ons om ons hierop te richten en niet zozeer Vincent van Gogh. Hij komt in maar twee portretten enigszins terug want de mensen hier niet zo met hem bezig. Het Corso vinden ze veel belangrijker.
(M) Soms is het ook gek hoe je door de cultuur wordt voortbewogen. Zoals dat veel Japanners massaal naar Zundert komen omdat dit de geboorteplaats is van Vincent.
(I)  We kregen de suggestie om Japanners te spreken over Vincent voor de videoportretten.
(M) Maar we hebben maar een maand de tijd, en we hadden al genoeg moeite om eerst binnen de gemeenschap te komen. Hoewel het ook interessant kan zijn om te horen wat Japanners ertoe brengt en om dat hele eind af te reizen haar Zundert.

(I) De ouders van Kim, die had meegedaan, stonden al voor de deur voordat de galerie open ging. Heel eager om het te zien en tegelijkertijd waren ze ook erg ontroerd.
(M) Af en toe hoorden: ‘Dat wist ik niet’… en dat is voor ons een compliment. Het doel is natuurlijk ook dat je een andere kant kan laten zien van de mensen die elkaar kennen, maar toch niet helemaal.
(I) En we hebben mensen uit Zundert naar de galerie laten komen.